• Dance
• 1 коментар на ЗАГЛАВЕНОСТ ВО ИНТЕЛЕКТОТ – сенката на умот

Постои еден вид заробеност што изгледа како слобода. Заробеност што е општествено наградена, културно охрабрена и често погрешно наречена „зрелост“. Карл Густав Јунг оваа состојба би ја препознал како прекумерна идентификација со интелектот, момент кога човекот не го користи умот, туку живее во него. Заглавеноста во интелектот не е знак на внатрешна сила, туку софистицирана одбрана од она што боли, плаши или распаѓа.

Интелектот сам по себе е вредна психичка функција. Тој овозможува ориентација во светот, анализа, симболизација, создавање значење. Но Јунг јасно разликува меѓу функција и идентификација. Кога интелектот од алатка се претвора во идентитет, тогаш животот се сведува на мислење за искуството, наместо негово живеење. Човекот станува набљудувач на сопствениот живот, но не и учесник.

Интелектот како одбрана од чувството

Во јунговската психологија, секој едностран свесен став создава компензација во несвесното. Колку повеќе човекот се идентификува со рационалното, логичното и контролираното, толку повеќе несвесното се полни со потиснати емоции, афекти, примитивни импулси и ранливост. Интелектуализацијата станува одбранбен механизам par excellence: болката се објаснува, стравот се рационализира, траумата се претвора во наратив.

Таквиот човек зборува течно за своите проблеми, но без афект. Има јасна приказна, но нема контакт со телото. Знае „од каде му доаѓа“ нешто, но не знае што му прави. Често во терапија ваквите луѓе се доживуваат како кооперативни, интелигентни, рефлексивни, но процесот стои. Ништо не се движи, бидејќи ништо не се чувствува.

Интелектот тука служи како тампон зона меѓу свесното и болното несвесно. Додека се мисли, не се чувствува. Додека се анализира, не се ризикува. Оваа одбрана е особено честа кај луѓе кои рано морале да пораснат, да се снаоѓаат, да бидат „паметни“ за да преживеат.

Типологија и едностран развој

Јунговата типологија ни помага подлабоко да ја разбереме оваа појава. Кај мисловниот тип, особено кога е интровертен, постои тенденција мислењето да стане доминантна, па дури и тиранична функција. Чувството, како инфериорна функција, останува неразвиено, примитивно и потиснато.

Она што е потиснато не исчезнува, туку делува од сенка. Затоа интелектуално заглавениот човек често има неконтролирани емоционални испади, цинизам, сарказам, или пак телесни симптоми. Телото зборува таму каде што умот одбива да слуша.

Архетипот на Мудрецот и инфлацијата

Јунг предупредува на опасноста од архетипска инфлација. Кога архетипот на Мудрецот го преплавува егото, човекот почнува да се доживува како оној што знае, разбира и гледа подалеку од другите. Тоа создава суптилна надмоќ, дистанца и изолација.

Во оваа позиција, човекот лесно станува советодавец, аналитичар, толкувач на туѓите животи, но избегнува директен контакт со сопствената ранливост. Во сенката на Мудрецот секогаш стои Детето: спонтано, емоционално, несигурно, хаотично. Колку повеќе Детето е протерано, толку повеќе Мудрецот мора да зборува.

Заглавеноста во интелектот често е страв од распаѓање. Страв дека ако контролата попушти, ќе излезе нешто што не може да се издржи. Затоа мислата станува бедем.

Тишината како закана

Интелектуално ориентираниот човек ретко поднесува тишина. Во тишината нема концепти, нема аргументи, нема одбрани. Таму почнуваат да се појавуваат слики, сензации, афекти, јазикот на несвесното. Јунг токму соништата, фантазиите и активната имагинација ги смета за мост кон целосноста.

Она од што најмногу се бега, tишината, неразбирањето, нејасноста е всушност прагот кон трансформација.

Индивидуацијата како спуштање од главата

Процесот на индивидуација не е интелектуален проект. Тоа не е акумулација на знаење, туку интеграција на спротивностите. Да се дозволи чувството да има глас. Да се слушне телото. Да се издржи афект без веднаш да се објасни.

Јунг вели дека човек не станува цел преку совршенство, туку преку прифаќање на сопствената сенка. Заглавеноста во интелектот е токму избегнување на сенката. А сенката секогаш се враќа како симптом, како односен проблем, како егзистенцијална празнина.

Заклучок

Интелектот не е непријател. Но кога е на тронот, животот станува апстракција. Вистинската психичка зрелост започнува кога умот ќе се симне од позицијата на владетел и ќе застане во служба на целината.

Како што Јунг длабоко и прецизно забележува: „Не стануваме просветлени замислувајќи фигури од светлина, туку правејќи ја темнината свесна.“

Заглавеноста во интелектот е бегство од таа темнина. А патот кон целосноста започнува таму каде што престануваме да знаеме и се осмелуваме да чувствуваме.